Ikonostas Uroša Predića u Sabornoj crkvi u Rumi

Ako vas put navede u Rumu, nikako nemojte propustiti da obiđete Crkvu silaska Svetog Duha na apostole, u narodu poznatiju kao Grčka crkva u centru grada. Po mnogo čemu je ovaj hram poseban, a svakako i po tome što je jedan od retkih čiji je ikonostats oslikao veliki slikar Uroš Predić. Još jedna zanimljivost je i ta da je anonimni donator dao preko 20.000 evra kojima je jesenas počela restauracija ovog vrednog ikonostasa. Ovih dana, kada se nižu veliki pravoslavni praznici, u crkvu je stigao prvi restauriran deo, a to su crkvene dveri.

Restauraciju sprovodi umetnička porodica Puletić, nekada Beograđani, radnici u kulturi, a danas stanovnici sremskog sela Surduk. Restauracija je velik posao i trajaće do kraja ove godine u etapama, a kada bude završen, pred građanima i putnicima namernicima će zasijati vredan i jedinstven ikonostas. Radi se o preko 50 ikona koje je oslikao Uroš Predić, dok je duborez rađen po nacrtima arhitekte Hermana Bolea. Inače priča o crkvi usko je povezana sa teškom sudbinom nekadašnje bogate rumske porodice Maksimović. Ovo je prva velika obnova hrama nakon 1905.godine, kada je poslednji put rekonstruisan. Tada je čuvena rumska porodica Maksimović sav svoj imetak ostavila crkvi. Čak je i lik Bogorodice na iknostasu Predić oslikao po liku njihove preminule ćerke jedinice Vere Maksimović.  

U radu “Obnova pravoslavne crkve Silaska Svetog duha” u Rumi, Branke Kulić, koji je deo zavičajne zbirke Zavičajnog muzeja u Rumi se navodi da su Rumljani nekoliko decenija čekali na izgradnju crkve od čvrstog materijala. To odobrenje od tadašnjih crkvenih i državnih vlasti su dobili 183.godine. Projekat za izgradnju crkve  dugačke 16 hvati i dve stope, visoke šest  i široke pet hvati izradio je novosadski zidar Matijas Fredih, a trebalo je da košta 14.445 forinti i 33 krajcare srebra. Početak izgradnje obeležen je osvećenjem temelja 24.maja 1836.godine. Sticajem okolnosti , ugledna trgovačka porodica Maksimović iz Rume je velikim novčanim prilogom dovršila izgradnju crkve  tek početkom dvadesetog veka, od 1903.do 1905.godine.  Bogati trgovac Vasa Maksimović je posle iznenadne smrti jedinice ćerke Vere ostao bez naslednika i odlučio da  sav imetak  utroši na popravku crkve, a crkveni odbor je, u ime zahvalnosti , porodici Maksimović kao ktitorima i dobročiniteljima odobrio izgradnju porodične grobnice-kripte ispod oltarske apside.

Projekat za obnovu i izgradnju kripte poveren je u to vreme poznatom arhitekti Hermanu Boleu. Bole je tada živeo u Rumi kod svojih rođaka Bogdanovića i mnogo radio po Sremu za srpsku pravoslavnu crkvu. Ikone za ikonostas  naručene su od tada u crkvenim krugovima  veoma cenjenog slikara Uroša Predića, koji je dovršio ikonostas uz pomoć saradnika mladog slikara Paška Vučetića. Kompletna obnova crkve sa svim radovima, od građevinskih do slikarskih, trajala je dve godine, od leta 1903.do septembra 1905.godine. Za crkvu Silaska Svetog Duha u Rumi, Uroš Predić  je naslikao 33 ikone  na platnu. Izbor Hermana Bolea za arhitektu, po čijim nazorima  će se svi radovi izvesti, predstavlja za to vreme „moderniji“ pristup obnove pravoslavnih crkava na ovom području, navodi se u radu Branke Kulić.

Ove godine Hram obeležava 170 godina postojanja, a osim ikonostasa, dobiće i novu fasadu. A kako je reč o zaštićenim spomenicima kulture, svi radovi se sprovode u skladu sa uslovima koje propisuje Zavod za zaštitu spomenika kulture, pa će crkva i u novom ruhu zadržati svoj autentican izgled. 

Share:
Sofija Belotic

Author: Sofija Belotic

Novinar, avanturista, putopisac. Zaljubljenik u pisanu reč.